Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencileri, denizlerdeki “hayalet ağ” sorununu ortadan kaldırmak amacıyla suda çözünebilen balık ağları geliştirdi. TEKNOFEST KKTC 2025’te birincilik ödülü alan bu biyopolimer tabanlı proje, birkaç yıl içinde balıkçılık sektöründe yerini alarak deniz canlılarını korumayı hedefliyor.
Balıkçılıkta yaygın olarak kullanılan plastik ağlar, kullanım ömrü dolduğunda, kaybedildiğinde veya kazalar sonucunda “hayalet ağ” olarak denizlerde kalır. Bu terk edilmiş ağlar, denizin altında avcılığa devam ederek balık popülasyonlarına ciddi zararlar verir.
Yunus, kaplumbağa, vatoz, köpekbalıkları gibi deniz canlıları ve deniz kuşları bu ağlara takılarak acı çekerek hayatını kaybeder. Hayalet ağlar ayrıca mercan resiflerini boğar ve yüzlerce yıl boyunca suyu kirletmeye devam eder.
Suda çözündüğünde mikroplastikler yayan bu ağlar, balıklar aracılığıyla insan vücuduna geri döner. Bu durum, özellikle kanser gibi hastalıklara yol açma riski taşır. Türkiye, son 11 yılda denizlerden 2,9 milyon metrekare hayalet ağı temizledi.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden “Pagit Spektrum: DEEPNETS” ekibi, küresel bir sorun olan hayalet ağlara Türkiye’den çözüm getirdi. Ekip, TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nın “Çevre ve Enerji” kategorisinde “Eriyebilen Ağlar” projesiyle birincilik kazandı.
Ekipte Elektrik-Elektronik Mühendisliği öğrencileri Hakan Çevik, Umut Günay, Barış Can Gökçe yer alıyor. Biyomühendislik öğrencileri Beril İralgil ve İrem Akalan ile Bilgisayar Mühendisliği öğrencisi Özge Göksu da projede aktif rol alıyor.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Proje Koordinasyon Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden Öğretim Görevlisi Mehmet Nuri Öğüt, projenin akademik danışmanlığını yürütüyor. TÜBİTAK da bu yenilikçi çalışmaya destek sağlıyor.
Ekip, ödülün ardından çalışmalarını üniversite bünyesinde sürdürüyor. Şu anda ağların deniz ortamındaki dayanıklılığı, kontrollü çözünme süresi ve mekanik performansı üzerine optimizasyon çalışmaları yürütülüyor.
Laboratuvar ortamında elde edilen verilerin denizde doğrulanabilmesi için balıkçılık kooperatifleriyle pilot uygulama görüşmeleri planlanıyor. Bu sayede ürünün çevresel etkileri ve kullanım performansı kapsamlı şekilde analiz edilecek.
Projenin temelini suda çözünebilen biyopolimer tabanlı yapılar oluşturuyor. Petrol bazlı olmayan bu malzeme, denizde kaybedildiğinde çözünerek doğaya ve deniz canlılarına zarar vermemeyi hedefliyor. Malzeme aynı zamanda sağlamlık kriterlerini de karşılıyor.
Patent çalışmalarının tamamlanmasının ardından ürünün birkaç yıl içinde son kullanıcıyla buluşması hedefleniyor. “Pagit Spektrum: DEEPNETS” ekibi, 2030’lardan itibaren “hayalet ağ sorunundan kurtulmuş bir mavi vatan” oluşturmayı hayal ediyor.
